Zamanaşımı Nedir?

Zamanaşımı; bir alacağın, kanunda öngörülen süre içinde ileri sürülmemesi veya takip edilmemesi hâlinde, cebri icra yoluyla tahsil edilebilirliğini kaybetmesidir.

İcra hukukunda zamanaşımı, borcun tamamen ortadan kalkması değil; alacağın icra yoluyla talep edilememesi sonucunu doğurur.

Zamanaşımı Def’i Nedir?

Zamanaşımı def’i; borçlunun, kendisine karşı yürütülen icra takibine karşı
“Bu alacak zamanaşımına uğramıştır” şeklinde itiraz ileri sürmesidir.

📌 Zamanaşımı, mahkeme veya icra müdürlüğü tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz.
Borçlu tarafından açıkça ileri sürülmesi gerekir.

Zamanaşımı Ne Zaman Gündeme Gelir?

Zamanaşımı def’i;

• Uzun süredir işlem yapılmayan icra dosyalarında,

• Eski tarihli banka, kredi, senet veya ticari alacaklarda,

• Varlık yönetim şirketlerine devredilen dosyalarda

uygulamada sıkça gündeme gelmektedir.

İcra Takibinde Zamanaşımı Süreleri

Genel kural olarak;

• İlamsız icra takiplerinde zamanaşımı süresi 10 yıldır,

• Alacağın türüne göre özel kanunlarda farklı süreler öngörülmüş olabilir.

📌 Zamanaşımı süresi, her dosyada alacağın niteliğine göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Zamanaşımını Kesen ve Durduran Haller

Bazı işlemler zamanaşımını keser ve sürenin yeniden başlamasına neden olur. Örneğin:

• Borçluya yönelik yeni bir haciz işlemi,

• Borcun borçlu tarafından kabul edilmesi,

• Dosyada yapılan takip işlemleri.

Bu nedenle dosya hareketleri, zamanaşımı değerlendirmesinde kritik öneme sahiptir.

Zamanaşımı Şikâyeti Nedir?

Zamanaşımı şikâyeti; zamanaşımına uğramış bir alacak için başlatılan veya yenilenen icra takibine karşı, borçlunun icra mahkemesine başvurarak takibin iptalini talep etmesidir.

Bu yol, özellikle dosya yenilemelerine karşı uygulamada sıkça kullanılmaktadır.

Zamanaşımı Def’i Nasıl İleri Sürülür?

Zamanaşımı;

• İlamsız icra takibinde itiraz yoluyla,

• Kesinleşmiş takiplerde şikâyet yoluyla

ileri sürülebilir.

Hangi yolun kullanılacağı, takibin aşamasına göre belirlenir.

İspat Yükü Kimdedir?

Zamanaşımı iddiasında;

• İspat yükü borçluya aittir.

Borçlu, alacağın zamanaşımına uğradığını ve sürenin kesilmediğini dosya kayıtları ve belgelerle ortaya koymalıdır.

En Sık Yapılan Hatalar

Uygulamada sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

• Zamanaşımının kendiliğinden uygulanacağını düşünmek,

• Dosya işlem tarihlerini incelememek,

• Yenileme işlemlerinin zamanaşımını her hâlde keseceğini sanmak,

• Yanlış başvuru yolunu seçmek.

Bu hatalar, borçlunun haklı olduğu hâlde borç ödemesine yol açabilir.

Sonuç

Zamanaşımı def’i ve şikâyeti, icra hukukunda borçlunun en etkili savunma yollarından biridir.
Ancak bu savunmanın başarıya ulaşabilmesi için dosya hareketlerinin dikkatle incelenmesi ve doğru hukuki yolun seçilmesi gerekir.

Her dosya, kendi somut özellikleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.

📌 Not
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.
Somut olaylar bakımından hukuki danışmanlık alınması gerekir.

📄 ÖRNEK ZAMANAŞIMI DEF’İ VE ŞİKÂYETİ DİLEKÇESİ

T.C. ……… İCRA HUKUK MAHKEMESİ’NE

ŞİKÂYET EDEN (BORÇLU):
Ad Soyad – T.C. Kimlik No
Adres

ŞİKÂYET OLUNAN:
Alacaklı (Ad Soyad / Şirket Ünvanı)

KONU:
Zamanaşımına uğramış alacak nedeniyle başlatılan icra takibinin iptali istemidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Şikâyet olunan alacaklı tarafından, ……… İcra Dairesi’nin …/… Esas sayılı dosyası ile tarafım aleyhine icra takibi başlatılmıştır.

2. Takibe konu alacak, zamanaşımı süresi dolmuş bir alacaktır. Dosyada zamanaşımını kesecek veya durduracak herhangi bir işlem bulunmamaktadır.

3. Buna rağmen alacaklı tarafından icra takibi başlatılması / dosyanın yenilenmesi hukuka aykırıdır.

4. Zamanaşımına uğramış bir alacak için cebri icra yoluna başvurulması mümkün değildir.

5. Açıklanan nedenlerle icra takibinin iptali gerekmektedir.

HUKUKİ NEDENLER:
İİK, TBK, HMK ve ilgili mevzuat

DELİLLER:
– İcra dosyası
– Dosya işlem tarihleri
– Her türlü yasal delil

SONUÇ VE TALEP:

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. ……… İcra Dairesi’nin …/… Esas sayılı dosyasında takibe konu alacağın zamanaşımına uğradığının tespitine,

2. İcra takibinin iptaline,

3. Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine

karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.

Tarih
Şikâyet Eden
Ad Soyad
İmza