BİZİM ÇOCUK HUKUK KLİNİĞİ
Şirket Borçları Nedir?
Şirket borçları; şirketin ticari faaliyetleri kapsamında doğan ve şirket tüzel kişiliğini bağlayan borçlardır. Kural olarak bu borçlardan şirket malvarlığı sorumludur.
Ancak bazı hâllerde, şirket ortakları, yöneticiler veya temsilciler kişisel sorumluluk altına girebilir.
Şirket Borçlarında Sorumluluk Kuralı
İcra hukukunda temel ilke şudur:
📌 Şirket borçlarından öncelikle ve esasen şirket tüzel kişiliği sorumludur.
Ortaklara veya yöneticilere doğrudan icra takibi yapılabilmesi, kanunda öngörülen istisnai hâllerle mümkündür.
Şirket Türlerine Göre Sorumluluk
Anonim Şirketlerde (A.Ş.)
Ortaklar, şirket borçlarından sadece taahhüt ettikleri sermaye ile sorumludur,
Kural olarak ortakların kişisel malvarlığına başvurulamaz.
📌 Ancak vergi ve SGK gibi kamu borçları bakımından, yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu gündeme gelebilir.
Limited Şirketlerde (LTD. ŞTİ.)
Şirket borçlarından öncelikle şirket sorumludur,
Kamu borçları bakımından ortaklar, sermaye payları oranında sorumlu tutulabilir.
Bu nedenle limited şirket ortakları, icra ve kamu alacakları yönünden daha geniş risk altındadır.
Kollektif ve Komandit Şirketlerde
Kollektif şirket ortakları, şirket borçlarından sınırsız ve müteselsilen sorumludur,
Komandit şirketlerde komandite ortaklar sınırsız, komanditer ortaklar sınırlı sorumluluk taşır.
Bu şirket türlerinde, ortakların kişisel malvarlığı doğrudan hacze konu olabilir.
Şirket Yöneticileri ve Temsilcilerin Sorumluluğu
Şirket müdürleri ve yöneticiler;
Kamu borçları,
Vergi ve SGK alacakları,
Kusurlu veya hukuka aykırı işlemler
nedeniyle kişisel sorumluluk altına girebilirler.
Bu sorumluluk, icra takibi veya dava yoluyla ileri sürülebilir.
Şirket Borçlarına İlişkin Sorumluluk Davaları Nedir?
Bu davalar; şirket borcu nedeniyle hakkında icra takibi başlatılan ortağın veya yöneticinin;
Sorumlu olmadığının,
Ya da sorumluluğunun sınırlarının aşıldığının
tespiti amacıyla açtığı davalardır.
Uygulamada bu davalar sıklıkla menfi tespit veya sorumluluğa itiraz niteliği taşır.
Sorumluluğa İtiraz Ne Zaman Gündeme Gelir?
Sorumluluğa itiraz;
Şirket borcu nedeniyle ortağa doğrudan icra takibi yapılması,
Şirket türü dikkate alınmadan haciz uygulanması,
Kamu borcu–özel borç ayrımının gözetilmemesi
hâllerinde gündeme gelir.
İspat Yükü Kimdedir?
Bu tür davalarda;
İspat yükü kural olarak davacıya (ortak veya yöneticiye) aittir.
Davacı;
Şirket türünü,
Ortaklık oranını,
Yönetici sıfatını,
Borcun niteliğini
belgelerle ispatlamak zorundadır.
En Sık Yapılan Hatalar
Uygulamada sık karşılaşılan hatalar şunlardır:
Her şirket borcundan ortağın sorumlu olduğunu sanmak,
Kamu borcu ile özel hukuk borcunu karıştırmak,
Şirket türünü dikkate almadan icra takibi başlatmak,
Yönetici sıfatının sonuçlarını göz ardı etmek.
Bu hatalar, haksız icra işlemlerine ve ciddi mağduriyetlere yol açabilir.
Sonuç
Şirket borçlarına ilişkin sorumluluk davaları, icra hukukunun en teknik ve en sık uyuşmazlık çıkan alanlarından biridir.
Şirket türü, borcun niteliği ve kişinin sıfatı, sorumluluğun kapsamını doğrudan belirler.
Her dosya, somut olay bazında ve dikkatle değerlendirilmelidir.
📌 Not
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.
Somut olaylar bakımından hukuki danışmanlık alınması gerekir.
📄 ÖRNEK ŞİRKET BORÇLARINA İLİŞKİN SORUMLULUK DAVASI DİLEKÇESİ
T.C. ……… ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NE
DAVACI:
Ad Soyad – T.C. Kimlik No
Adres
DAVALI:
Alacaklı (Ad Soyad / Şirket Ünvanı)
Adres
KONU:
Şirket borcu nedeniyle tarafıma yüklenen sorumluluğun bulunmadığının tespiti istemidir.
AÇIKLAMALAR:
Davalı tarafından, ……… İcra Dairesi’nin …/… Esas sayılı dosyası ile, ……… Ltd. Şti. / A.Ş.’nin borcu nedeniyle tarafım aleyhine icra takibi başlatılmıştır.
Davacı, anılan şirkette ortak / yönetici sıfatına sahip olmakla birlikte, takip konusu borçtan şahsen sorumlu değildir.
Şirket türü ve borcun niteliği dikkate alındığında, davacıya yöneltilen icra takibi hukuka aykırıdır.
Şirket borçlarından öncelikle şirket tüzel kişiliği sorumludur. Davacı hakkında doğrudan icra takibi yapılması mümkün değildir.
Açıklanan nedenlerle, tarafımın söz konusu borçtan sorumlu olmadığının tespiti gerekmektedir.
HUKUKİ NEDENLER:
TTK, TBK, İİK, HMK ve ilgili mevzuat
DELİLLER:
– Ticaret sicil kayıtları
– Ortaklık yapısı ve pay oranları
– İcra dosyası
– Şirket sözleşmesi
– Her türlü yasal delil
SONUÇ VE TALEP:
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davacı hakkında şirket borcu nedeniyle ileri sürülen sorumluluğun bulunmadığının tespitine,
Davacı aleyhine başlatılan icra takibinin iptaline / durdurulmasına,
Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
Tarih
Davacı
Ad Soyad
İmza