BİZİM ÇOCUK HUKUK KLİNİĞİ

OTONOM SİHA VE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI HAKKINDA HUKUKİ BAŞVURU DİLEKÇESİ

… (Yetkili Uluslararası Yargı/Yönetim Organı, örn. BM İnsan Hakları Konseyi / BM İnsan Hakları Komitesi / Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi / Uluslararası Ceza Mahkemesi)

BAŞVURUCU :

Ad Soyad
Uyruğu
Adres – Telefon – E-posta

VEKİLİ (Varsa) :

Av. Ad Soyad – Baro Sicil No – Adres

DAVALI DEVLET / SORUMLU :

… Devleti (otonom SİHA geliştiren, kullanan veya ihraç eden devlet)

KONU :

Otonom SİHA sistemlerinin yapay zekâ desteğiyle gerçekleştirdiği operasyonlar sonucu yaşam hakkının ve uluslararası insancıl hukuk kurallarının ihlali iddiasıyla hukuki başvuru.

AÇIKLAMALAR

  1. Son yıllarda … Devleti tarafından geliştirilen ve yapay zekâ ile donatılan otonom SİHA sistemleri, insan kontrolü olmaksızın hedef tespiti ve saldırı gerçekleştirme kapasitesine sahiptir.

  2. … tarihinde … bölgesinde gerçekleştirilen operasyonda, otonom bir SİHA tarafından yürütülen saldırı sonucunda … kişi hayatını kaybetmiştir. Bu kişilerin sivil nitelikte olduğu, çatışmaya doğrudan katılım göstermedikleri tespit edilmiştir.

  3. Otonom sistemlerin sivilleri kombattanlardan ayırt etme yükümlülüğü (Cenevre Sözleşmeleri Ortak Madde 3, Ek Protokol I m.48-51) açısından güvenilirliği tartışmalıdır. Bu nedenle yaşam hakkı (AİHS m.2, BM Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi m.6) ihlal edilmiştir.

  4. Ayrıca yapay zekânın bağımsız karar verme süreci, devletlerin ve komutanların sorumluluğunu ortadan kaldırmaz, ancak hesap verebilirliği belirsiz hale getirir. Bu da uluslararası hukukta sorumluluk boşluğu yaratmaktadır.

  5. Bu nedenlerle otonom SİHA kullanımının hukuki denetime tabi tutulması ve mağdurların etkili giderim hakkının sağlanması gerekmektedir.

HUKUKİ NEDENLER

  • Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m.2 (yaşam hakkı)

  • BM Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi m.6

  • Cenevre Sözleşmeleri ve Ek Protokoller (özellikle sivillerin korunması hükümleri)

  • Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü (savaş suçları)

  • BM İnsan Hakları Konseyi’nin “Lethal Autonomous Weapons Systems (LAWS)” kararları

DELİLLER

  1. Olay raporları ve görsel kayıtlar

  2. Tanık beyanları

  3. İnsan hakları örgütü raporları (Amnesty, HRW, vb.)

  4. Bilirkişi/teknik inceleme raporları

  5. Basın haberleri

  6. Akademik çalışmalar

SONUÇ ve TALEP

Yukarıda arz edilen nedenlerle;

  1. Otonom SİHA ve yapay zekâ temelli hedefleme sistemleri ile yapılan operasyonun yaşam hakkı ihlali oluşturduğunun tespitine,

  2. İhlalden sorumlu devletin uluslararası sorumluluğunun belirlenmesine,

  3. Mağdurların yakınlarına etkili giderim ve tazminat sağlanmasına,

  4. Otonom silah sistemlerinin kullanımına ilişkin uluslararası denetim ve düzenlemelerin güçlendirilmesine karar verilmesini saygıyla arz ederim.

Tarih
Başvuran / Vekili
(İmza)

EKLER

  1. Kimlik belgeleri

  2. Olay yeri belgeleri ve görüntüler

  3. Tanık listesi

  4. STK ve uluslararası kuruluş raporları

  5. Akademik destekleyici yayınlar

  6. Vekâletname (varsa)

📌 Not: Bu dilekçe örnek/temsili niteliktedir. Ayrıca BM İnsan Hakları Konseyi’ne şikâyet başvurusu, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne suç duyurusu veya AİHM’ye bireysel başvuru gibi farklı formatlarda hazırlanabilecek özel dilekçeler de vardır.